• Umów się na konsultację
  • +48 789 356 459

Godziny pracy, pon-pt 8:00 – 19:00

ZALECENIA POOPERACYJNE

ENDOPROTEZA BIODRA

Nota:

 

Niniejszy artykuł ma za zadanie podniesienie świadomości społecznej w temacie zdrowia poprzez edukację społeczną / zdrowotną i nie jest poradą medyczną czy rekomendacją w myśl rozumienia przepisów prawa. Stan zdrowia i możliwe działania terapeutyczne / profilaktyczne należy konsultować z pracownikiem ochrony zdrowia w danym zakresie jego kompetencji.

 

SPIS TREŚCI:

 

  1. Aktywność ogólna
  2. Rehabilitacja czynna
  3. Efekty (ramy czasowe)
  4. Zasady ogólne prewencji zwichnięcia protezy
  5. Przemieszczanie się
  6. Siedzenie
  7. Leżenie w łóżku
  8. Ubieranie się
  9. Kąpiel i higiena
  10. Rekomendowane aktywności

 

AKTYWNOŚĆ OGÓLNA

 

Życie codzienne daje wiele satysfakcji. Jeżeli jej nie odczuwamy i schowała się przed nami idąca za tym radość, to przynajmniej możemy podejrzewać siebie o mimowolne poszukiwanie zadowolenia w codziennych trybach. Cykliczny ciąg zdarzeń po operacji w gruncie rzeczy pozostaje bez zmian. Pomimo trudności wiele z nas może liczyć na wsparcie rodziny. I tak właśnie niektórzy (spora grupa) pełnią rolę opiekunów, więc mają dodatkowo do sprawdzenia w sobie kompetencję do bycia przewodnikiem kogoś niepełnosprawnego. Idąc za potrzebą nabywania wiedzy starasz się usystematyzować pewne nowe fakty i zależności idące za niepełnosprawnością. Nie jesteś na orbicie, więc interesują Cię codzienne, pilne, "kowalskie" wyzwania, a może nawet przymusy, naturalne w swej istocie. Trzeba, to trzeba i chcesz wiedzieć jak. Oto kilka głównych zasad, jak nie zrobić sobie i komuś kto na nas polega krzywdy. Wersja uproszczona w swej formie.

 

Poczytaj o Czynności życia codziennego: podstawowe i złożone i zobacz, które obszary życia musisz głównie opanować by mieć w miarę spokojny umysł i zachować bezpieczeństwo oraz niezależność.

 

REHABILITACJA CZYNNA

 

Może być wdrożona jedynie przez fizjoterapeutę. Możesz wykonywać ćwiczenia w tzw. łańcuchu zamkniętym oraz w pozycji stojącej. Ćwiczenia w pozycji leżącej powinny być kontynuowane jak to nauczone było w szpitalu, z tymże jednak, że w miarę progresu fizjoterapeuta zmodyfikuje je, byś mógł szybciej wracać do sprawności. Rozszerzy też bazę ćwiczeń oddechowych, które są niezmiernie ważne.

 

Fizjoterapeuta poprowadzi też procedurę odzyskiwania prawidłowego wyprostu w biodrze oraz koncentrycznej i ekscentrycznej aktywacji i kontroli rotatorów biodra. Będzie Ci to potrzebne gdy w miarę gojenia się rany, wrastania protezy oraz dozwalania obciążeń będziesz wracał do normalnego wzorca chodu. Istnieje szereg okoliczności i możliwych komplikacji przez które przeprowadzi Cię rehabilitant.

 

Ważnym aspektem edukacyjnym i ruchowym do samodzielnego prowadzenia przez pacjenta może okazać się stretching (przykurcze mięśniowe) oraz poprawa postawy i wydolności mięśni kręgosłupa.

 

Kolejny aspekt do poprawy, to reedukacja mięśniowa polegająca na treningu równowagi oraz użycia sprzętu domowego i przyborów do osiągania coraz głębszego spektrum różnych pozycji na różnej wysokości centrum ciężkości ciała (góra-dół, stanie-przysiad, schody i przeszkody).

 

Ważnym aspektem jest używanie nowego obuwia, gdyż stare "zużyło" się według patologicznego wzorca chodu sprzed operacji. Powrót do starych butów może zaburzyć proces rehabilitacji w pewnych aspektach.

 

Fizjoterapeuta pomoże też w doborze i odstawaniu pomocy ortopedycznych (zobacz Samodzielne odstawianie kul łokciowych - czy to bezpieczne?)

 

Najtrudniej i najdłużej odzyskuje się parametry mięśniowe ruchu zgięcia w biodrze. Rzutuje to na cykl fazowy podporu i przenoszenia kończyny operowanej (chód) i przez to wtórnie rzutuje na możliwe dolegliwości ze strony przeciwnej kończyny dolnej oraz na kręgosłup (szczególnie lędźwiowy). Dolegliwości w biodrze przy wysiłku wytrzymałościowym (przy średnim obciążeniu ale przy długim okresie trwania bieżącej aktywności, np. długi spacer) wskazują na włączenie treningu i kinezyterapii mięśni grupy pośladkowej. Osłabione mięśnie wokół stawu biodrowego zmniejszają poziom protekcji nad protezą, dlatego rekomenduje się długoterminową rehabilitację czynną, przynajmniej okresowo nadzorowaną i konsultowaną.

 

EFEKTY (RAMY CZASOWE)

 

Pacjent powinien:

  • posiadać referencyjne, czynne zakresy ruchu w stawie biodrowym na koniec 6 tygodnia po operacji
  • pracować nad dodatkowym zakresem ruchu biernego gdy lekarz ortopeda zniesie ustalone przez siebie restrykcje
  • narzucać ciągły progres siłowy poprzez ćwiczenia w tzw. łańcuchach zamkniętych i ćwiczeniach równoważnych (kontrola motoryczna)
  • chodzić samodzielnie i bez pomocy ortopedycznej na koniec 12 tygodnia (jeżeli przed operacją nie korzystał z pomocy ortopedycznej a proces zdrowienia przebiega bez komplikacji)
  • w 6 tygodniu pacjent może być zdolny do prowadzenia samochodu (tylko za zgodą lekarza)
  • po 6 tygodniach pacjent powinien tolerować leżenie na boku operowanym
  • po 12 tygodniach może wrócić do czynności rekreacyjnych (po konsultacji co do intensywności i rodzaju)

 

ZASADY OGÓLNE PREWENCJI ZWICHNIĘCIA PROTEZY

 

Dla mechanicznej stabilności endoprotezy (niezależnie od rodzaju dostępu operacyjnego) nie wolno Tobie:

 

  1. krzyżować nóg (w staniu, siedzeniu i leżeniu – czyli w każdej pozycji)
  2. zginać biodra powyżej 90st. (dostęp tylny i tylno-boczny)
  3. prostować biodra w tył powyżej pozycji zerowej/neutralnej (dostęp przedni i przednio-boczny)
  4. rotować nogi (wewnętrznie przy dostępie tylno-bocznym i tylnym, zewnętrznie przy dostępie przednio-bocznym i przednim)
  5. obciążać nogi powyżej dopuszczonej przez lekarza wartości (mierzonej w kilogramach, procentach, niutonach)
  6. jeżeli operator usunął tzw. krętarz większy należy uważać na długość stosowanej dźwigni i obciążeń podczas ruchu odwodzenia (wiedzę praktyczną w tym zakresie powinieneś nabyć na oddziale szpitalnym podczas wczesnej, pooperacyjnej rehabilitacji, czyli w ciągu 1-3 dni)
  7. dostęp boczny i tzw. mało inwazyjny przedni skonsultuj z fizjoterapeutą i/lub lekarzem ortopedą
  8. dopilnuj by fizjoterapeuta miał dostęp do zdjęcia RTG lub przynajmniej do dokumentu, który opisuje rodzaj i model zastosowanej endoprotezy oraz aktualnych wyników morfologii krwi

 

PRZEMIESZCZANIE SIĘ

 

  • w początkowym okresie / przy braku zgody na obciążanie, podczas inicjacji wstawania z krzesła musisz trzymać kończynę operowaną wyprostowaną nad podłożem; oznacza to, że podpierasz się na drugiej nodze i korzystasz z siły rąk z wykorzystaniem podparcia krzesła i kuli; drugą kulę trzymasz przy sobie by móc ruszyć bezpiecznie po wstaniu; istnieje chwyt i technika, gdzie podpierasz się na jednej kuli (po przeciwnej stronie do operowanego biodra) i w tej samej ręce trzymasz kulę, dzięki temu masz ją zawsze przy sobie; drugą ręką korzystasz z oparcia
  • nie zaleca się wstawania z użyciem dwóch kul na raz
  • przy siadaniu odwracasz kolejność zdarzeń i ruchów jak przy wstawaniu i zachowujesz przypisane mu zasady
  • dobrze jest przybliżyć się do brzegu siedziska (nie dalej niż połową długości ud) i cofnięcie stopy na podłożu w kierunku tylnym, ale tak by cała opierała się o podłoże; ułatwi to wstawanie, ale pamiętaj by nie obciążać nogi operowanej inaczej niż w bieżących zaleceniach (lekarz, fizjoterapeuta)
  • dobieraj sobie stronę łóżka po której śpisz zgodnie do strony ciała, która jest zoperowana (biodro prawa/lewa) - gdy siądziesz na łóżku po przypisanej Ci teraz stronie, to operowane biodro będziesz miał zwrócone w kierunku poduszki (gdy się położysz na plecach, to biodro operowane będzie bliżej brzegu łóżka); służy to sprzyjaniu technice zmiany pozycji z siedzącej na leżącą (powinieneś mieć to przećwiczone na etapie szpitalnym) (być może rozwiązaniem będzie przeniesienie poduszek w dół łóżka – tam gdzie wcześniej były nogi)
  • gdy wchodzisz po schodach to najpierw nogą nieoperowaną (kula zostaje stopień niżej z operowaną nogą); podczas schodzenia postaw niżej najpierw kulę, potem operowaną nogę (noga zdrowa kontroluje czynność ze stopnia wyżej); ogólnie – zasada "noga zdrowa do nieba, chora do piekła"
  • wsiadanie do samochodu podlega tym samym zasadom co siadanie na krześle, tyle, że dochodzą dodatkowe punkty podparcia (drzwi, nadwozie) oraz dochodzi element rotacji (znany Tobie z siadania na łóżku i następnie kładzenia się); siadaj z przodu po stronie pasażera (możliwość regulacji wysunięcia siedzenia przód-tył); pojawia się problem strony zoperowanej (prawa/lewa) co może kolidować z Twoimi nawykami przy zmianie pozycji (głównie przy rotacji na siedzisku)
  • dobieraj odpowiednie obuwie do warunków panujących w środowisku
  • obracając się w staniu stosuj małe kroki i zmieniaj ustawienie kul najpierw i w kierunku obrotu (uważaj szczególnie by nie obciążyć i obrócić się na operowanej kończynie – grozi to urazem i zwichnięciem protezy)

 

Dla osób z występującą cukrzycą i neuropatią obwodową - Neuropatia cukrzycowa / obwodowa – bezpieczna mobilność

 

SIEDZENIE

 

  • siedzisko powinno być twarde i na takiej wysokości, by biodra i kolana zachowały kąt 90st. zgięcia podczas siedzenia podczas gdy stopy są w pełni oparte o podłoże
  • podczas siedzenia nie rozchylaj ud przy jednocześnie zbliżonych do siebie stopach (następuje rotacja w biodrze)
  • ze względów komfortowych rozważ użycie poduszki pod odcinek lędźwiowy kręgosłupa
  • regularnie zmieniaj pozycję siedzenia lub siedź nie dłużej niż 30 minut
  • unikaj pokusy założenia nogi na nogę (tak zdrowej jak i operowanej)
  • obok wysokości i twardości siedziska dobieraj je także pod względem ogólnego bezpieczeństwa (stabilności)
  • na siedzenie w samochodzie może być położona siatka plastikowa, co ułatwi obrót podczas wsiadania i wysiadania

 

LEŻENIE W ŁÓŻKU

 

Na którym boku leżeć? - znajdziesz lub dostaniesz skrajnie różne informacje; jedne mówią, że na chorym boku, drugie, że na zdrowym; najlepiej jeżeli skonsultujesz to z ortopedą i fizjoterapeutą; jest to sprawa do indywidualnej regulacji i dostosowania odpowiednich środków i zachowań; nie zamykaj sobie drogi do komfortu, ale dbaj o swoje bezpieczeństwo.

 

UBIERANIE SIĘ

 

  • ubieraj się tylko w pozycji siedzącej (nie na stojąco)
  • jeżeli masz problem z zakładaniem skarpetki na chorą nogę, to rozważ zakup pomocy sprzętowych dedykowanych dla tego problemu
  • uważaj na pochylenie się do przodu podczas ubierania dolnej części garderoby (nie wolno Ci doprowadzić do sytuacji zgięcia biodra powyżej 90st. - tak dzieje się w przypadku zbliżenia kolana do klatki piersiowej)
  • najpierw zakładaj ubrania na chorą nogę; gdy ściągasz ubrania, to z chorej nogi w drugiej kolejności (szczególnie przy spodniach, bieliźnie)

 

KĄPIEL I HIGIENA

 

  • bezpieczeństwo ponad wszystko: uchwyty, mata antypoślizgowa, siedzisko pod prysznicem i ławeczka kładziona na wannie
  • przećwicz z fizjoterapeutą lub doświadczonym opiekunem "na sucho" czynności i zachowanie się w łazience z użyciem pomocy ortopedycznych i innych
  • obowiązkowa jest podwyższona deska na toaletę

 

REKOMENDOWANIE AKTYWNOŚCI

 

W późniejszym okresie poniższe aktywności mogą pomóc wrócić Tobie do sprawności:

 

  • pływanie (może być zalecone relatywnie szybko)
  • jazda na stacjonarnym rowerze
  • jazda na rowerze w terenie
  • spacery (w tym szybkie)
  • aerobik (o małej mocy)
  • taniec
  • maszyny na siłowni
  • bieżnia
  • orbitrek

 

Należy nadmienić, że wspomniane tu aktywności muszą mieć odzwierciedlenie w możliwościach fizyczny pacjenta i stanie jego zdrowia. Zawsze powinny być konsultowane przed rozpoczęciem korzystania z nich.

 

Najbardziej kluczowymi do przestrzegania ograniczeniami (czasowymi) są: unikanie przekraczania danego zakresu ruchu w amplitudzie i kierunku zależnymi od zastosowanego dostępu chirurgicznego oraz respektowanie możliwego do wykonywania obciążenia kończyny (co w praktyce oznacza takie a nie inne chodzenie o kulach).

Fizjoterapeuta | Opiekun medyczny | Masażysta

Rehabilitacja i ukierunkowane usługi opiekuńcze, dedykowane osobom po hospitalizacji i ich rodzinom.

Bezpieczniejszy powrót do domu i stabilizowanie stanu zdrowia poprzez stopniowanie interakcji z otoczeniem.

Wspomaganie osób unieruchomionych w funkcjonalnym usamodzielnianiu się w przewlekłych schorzeniach.

Specjalistyczna opieka łącząca w sobie fizjoterapię i czynności aktywizujące. Wykonywanie podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych i higienicznych.